Objekti – Tân ngữ (partitiivi & toàn phần)

Nâng cao

CÔNG THỨC & QUY TẮC

1. Bài này là gì?

Đây là bảng đối chiếu NHANH ba dạng tân ngữ: partitiivi, akkusatiivi (đuôi -n) và nominatiivi. Chỉ cần trả lời đúng vài câu hỏi là chọn được dạng. (Giải thích chi tiết từng quy tắc: xem bài lớn về tân ngữ — bài 37.)

2. Bảng quyết định

Tình huống	Dạng tân ngữ	Ví dụ	Nghĩa
Câu PHỦ ĐỊNH	partitiivi	En lue kirjaa.	Tôi không đọc sách.
Đang diễn ra / không trọn vẹn	partitiivi	Luen kirjaa.	Tôi đang đọc (dở) quyển sách.
Hoàn tất, trọn vẹn	akkusatiivi (-n)	Luin kirjan eilen.	Hôm qua tôi đã đọc xong quyển sách.
Câu MỆNH LỆNH	nominatiivi	Lue kirja!	Hãy đọc quyển sách đi!
Sau SỐ ĐẾM từ 2 trở lên	partitiivi số ít	Ostan kaksi kirjaa.	Tôi mua hai quyển sách.
Chất liệu, một phần	partitiivi	Juon kahvia.	Tôi uống cà phê (một ít, đang uống).
Động từ luôn đi partitiivi (rakastaa, odottaa...)	partitiivi	Odotan bussia.	Tôi đợi xe buýt.

Mẹo: kiểm tra theo thứ tự — phủ định chưa? → xong trọn chưa? → mệnh lệnh không? → có số đếm không?

3. AKKUSATIIVI là gì?

Tân ngữ trọn mang đuôi -n (Ostan omenan) gọi là akkusatiivi. Hình thức của nó GIỐNG genetiivi nhưng chức năng hoàn toàn khác (tân ngữ, không phải sở hữu) — vì vậy không gọi nó là genetiivi.

Đại từ nhân xưng có dạng akkusatiivi riêng: minut, sinut, hänet, meidät, teidät, heidät. Ví dụ: Hän vei minut lentokentälle.

4. Tân ngữ trong câu täytyy

Trong câu cần thiết (täytyy, pitää, on pakko), tân ngữ trọn ở nominatiivi, không có -n: Minun täytyy lukea tämä kirja. (Xem bài Täytyy.)

5. ⚠️ Bẫy thường gặp

❌ En lue kirjan → ✅ En lue kirjaa: phủ định LUÔN đi partitiivi, mạnh hơn mọi quy tắc khác.
❌ Ostan kaksi kirjoja → ✅ Ostan kaksi kirjaa: sau số đếm là partitiivi SỐ ÍT, không phải số nhiều.
❌ Osta maidon! → ✅ Osta maito!: mệnh lệnh dùng nominatiivi cho tân ngữ trọn.

BẢNG CHIA

Nominatiivi	Akkusatiivi (-n)	Partitiivi	Nghĩa
kirja	kirjan	kirjaa	quyển sách
kahvi	kahvin	kahvia	cà phê
omena	omenan	omenaa	quả táo
leipä	leivän	leipää	bánh mì
maito	maidon	maitoa	sữa
elokuva	elokuvan	elokuvaa	bộ phim
kirje	kirjeen	kirjettä	lá thư
lippu	lipun	lippua	vé
auto	auton	autoa	ô tô
puhelin	puhelimen	puhelinta	điện thoại

VÍ DỤ CHÍNH (15)

Luen kirjaa sohvalla.

Tôi đang đọc sách trên sofa. (đang diễn ra → partitiivi)

Luin kirjan eilen loppuun.

Hôm qua tôi đã đọc xong quyển sách. (hoàn tất trọn vẹn → akkusatiivi -n)

En lue kirjaa tänään.

Hôm nay tôi không đọc sách. (phủ định → partitiivi)

Lue tämä kirja!

Hãy đọc quyển sách này đi! (mệnh lệnh → nominatiivi)

Juon kahvia rauhassa terassilla.

Tôi thong thả uống cà phê ngoài hiên. (một phần, không trọn → partitiivi)

Juon kahvin ja lähden heti töihin.

Tôi uống hết cốc cà phê rồi đi làm ngay. (uống trọn cốc → akkusatiivi)

Syön omenan välipalaksi.

Tôi ăn (hết) một quả táo làm bữa phụ. (trọn quả → akkusatiivi: omenan)

Katsomme elokuvaa juuri nyt.

Chúng tôi đang xem phim ngay lúc này. (đang xem → partitiivi)

Katsoimme elokuvan loppuun asti.

Chúng tôi đã xem hết bộ phim. (xem trọn → akkusatiivi)

Ostan kaksi lippua elokuviin.

Tôi mua hai vé xem phim. (số đếm ≥ 2 → partitiivi số ít: lippua)

Kirjoitin kirjeen isoäidille.

Tôi đã viết (xong) một lá thư cho bà. (kirje → kirjeen)

Osta leipä ja maito kaupasta!

Mua bánh mì và sữa ở cửa hàng nhé! (mệnh lệnh → nominatiivi)

Hän vei minut lentokentälle.

Anh ấy đưa tôi ra sân bay. (đại từ có akkusatiivi riêng: minut)

Odotan bussia pysäkillä.

Tôi đợi xe buýt ở bến. (odottaa luôn đi partitiivi — xem bài 37)

Minun täytyy lukea tämä kirja tänään.

Hôm nay tôi phải đọc (xong) quyển sách này. (trong câu täytyy, tân ngữ trọn ở nominatiivi)