Pronominit — Đại từ trong tiếng Phần Lan

Nâng cao

CÔNG THỨC & QUY TẮC

Đại từ (pronominit) trong tiếng Phần Lan chia làm 4 nhóm chính: persoonapronominit (nhân xưng), demonstratiivipronominit (chỉ định), kysymyssanat (từ hỏi), refleksiivipronominit (phản thân). Tất cả đều chia theo 11 case nền tảng của tiếng Phần Lan.

Bài này là trang tham chiếu nhanh — dùng để tra cứu khi đọc/viết. Khuyến nghị bookmark.

VÍ DỤ CHÍNH (5)

Minä asun täällä.

Tôi sống ở đây.

Mikä tämä on?

Cái này là gì?

Kuka sinä olet?

Bạn là ai?

Mistä sinä olet?

Bạn đến từ đâu?

Pidän itsestäni.

Tôi thích chính mình.

📚 GRAMMAR REFERENCE

Trang tham chiếu tổng quát về 4 nhóm đại từ trong tiếng Phần Lan: nhân xưng, chỉ định, từ hỏi, phản thân. Mỗi nhóm có bảng biến cách 11 case + ví dụ thực tế + memory tip.

1.1

👤 Persoonapronominit

Đại từ nhân xưng

💡MEANING — Ý NGHĨA

Đại từ nhân xưng (persoonapronominit) thay cho người nói, người nghe, người được nhắc đến.

•

minä (tôi) / me (chúng tôi) — Người nói

•

sinä (bạn) / te (các bạn) — Người nghe

•

hän (anh/cô ấy) / he (họ) — Người được nhắc đến (chỉ người)

•

se (nó) / ne (chúng) — Vật, động vật, hoặc văn nói thay hän/he

📌 Note: Văn nói: mä/sä/se/me/te/ne (rất phổ biến!)

Case	minä (I)	sinä (you)	hän (he/she)	me (we)	te (you-pl)	he (they)
N (Nominative)	minä	sinä	hän	me	te	he
P (Partitive)	minua	sinua	häntä	meitä	teitä	heitä
V (Vartalo / Stem)	minu-	sinu-	häne-	mei-	tei-	hei-
G (Genitive)	minun	sinun	hänen	meidän	teidän	heidän
S-MIHIN (Illative)	minuun	sinuun	häneen	meihin	teihin	heihin
S-MISSÄ (Inessive)	minussa	sinussa	hänessä	meissä	teissä	heissä
S-MISTÄ (Elative)	minusta	sinusta	hänestä	meistä	teistä	heistä
L-MIHIN (Allative)	minulle	sinulle	hänelle	meille	teille	heille
L-MISSÄ (Adessive)	minulla	sinulla	hänellä	meillä	teillä	heillä
L-MISTÄ (Ablative)	minulta	sinulta	häneltä	meiltä	teiltä	heiltä
MON (Plural)	—	—	—	me	te	he

💡QUICK MEMORY TIP

mi(nu)-

= 1st sg = I

si(nu)-

= 2nd sg = you

häne-

= 3rd sg = he/she

mei-

= 1st pl = we

tei-

= 2nd pl = you-pl

hei-

= 3rd pl = they

1.2

👇 Demonstratiivipronominit & Kysymyssanat

Đại từ chỉ định & Từ hỏi

💡MEANING — Ý NGHĨA

Đại từ chỉ định (demonstratiivipronominit) thay thế danh từ dựa trên khoảng cách và ngữ cảnh:

•

tämä (this) / nämä (these) — Gần người nói

•

tuo (that) / nuo (those) — Nhìn thấy được, nhưng xa hơn

•

se (it) / ne (they) — Trừu tượng, không nhìn thấy, hoặc đã nhắc trước đó

📌 Note: Từ hỏi mikä (what) dùng cho đồ vật/sự vật/động vật, chia theo cùng cấu trúc case như demonstratives.

Case	tämä (this)	tuo (that)	se (it)	mikä (what)	kuka (who)
N (Nominative)	tämä	tuo	se	mikä	kuka
P (Partitive)	tätä	tuota	sitä	mitä	ketä
V (Vartalo / Stem)	tä-	tuo-	si-/sii-	mi-	kene-
G (Genitive)	tämän	tuon	sen	minkä	kenen
S-MIHIN (Illative)	tähän	tuohon	siihen	mihin	keneen
S-MISSÄ (Inessive)	tässä	tuossa	siinä	missä	kenessä
S-MISTÄ (Elative)	tästä	tuosta	siitä	mistä	kenestä
L-MIHIN (Allative)	tälle	tuolle	sille	mille	kenelle
L-MISSÄ (Adessive)	tällä	tuolla	sillä	millä	kenellä
L-MISTÄ (Ablative)	tältä	tuolta	siltä	miltä	keneltä
MON (Plural)	nämä	nuo	ne	mitkä	ketkä

💡QUICK MEMORY TIP

TÄ-

= near (this)

TUO-

= far (that)

SI-/SII-

= hidden / known (it)

MI-

= what

KE-

= who

1.3

❓ Kysymyssanat (lisää)

Từ hỏi (bổ sung)

💡MEANING — Ý NGHĨA

Ngoài mikä/kuka, tiếng Phần Lan còn có nhiều từ hỏi khác — phần lớn KHÔNG chia case (dùng nguyên dạng).

•

milloin — khi nào

•

missä / mistä / mihin — ở đâu / từ đâu / đi đâu (đã có ở bảng trên)

•

miten / kuinka — như thế nào / bằng cách nào

•

miksi — tại sao

•

paljonko / kuinka paljon — bao nhiêu

📌 Note: Hậu tố -ko/-kö gắn vào động từ tạo câu hỏi yes/no: Olet-ko sinä? Onko hän?

mikä?— cái gì? (vật)

Mikä tämä on? — Cái này là gì?

kuka?— ai?

Kuka sinä olet? — Bạn là ai?

mitä?— cái gì? (partitive)

Mitä sinä syöt? — Bạn ăn cái gì?

milloin?— khi nào?

Milloin sinä tulet? — Khi nào bạn đến?

miksi?— tại sao?

Miksi sinä itket? — Tại sao bạn khóc?

miten?— như thế nào?

Miten sinä voit? — Bạn cảm thấy thế nào?

kuinka?— như thế nào? (formal)

Kuinka monta? — Bao nhiêu (đếm)?

missä?— ở đâu?

Missä sinä asut? — Bạn sống ở đâu?

mihin?— đi đâu?

Mihin sinä menet? — Bạn đi đâu?

mistä?— từ đâu?

Mistä sinä olet? — Bạn từ đâu đến?

paljonko?— bao nhiêu (tiền/lượng)?

Paljonko se maksaa? — Cái đó giá bao nhiêu?

monta?— bao nhiêu (cái)?

Monta lasta sinulla on? — Bạn có bao nhiêu con?

1.4

🔁 Refleksiivipronominit

Đại từ phản thân

💡MEANING — Ý NGHĨA

Itse có nghĩa “tự mình / chính mình”. Kết hợp với possessive suffix (-ni/-si/-nsä) để nhấn mạnh ngôi.

•

itse — (không suffix) — tự (chung chung)

•

itseni — tự tôi

•

itsesi — tự bạn

•

itsensä — tự anh ấy / cô ấy

📌 Note: Có thể chia case như danh từ thường: itselleen (cho chính mình), itseään (chính mình – partitive).

minä itse— chính tôi

Minä tein sen itse. — Tôi tự làm việc đó.

itseni— tự tôi

Tunnen itseni. — Tôi hiểu chính mình.

itsesi— tự bạn

Pidätkö itsestäsi? — Bạn có thích chính mình không?

itsensä— tự anh/cô ấy

Hän puhuu itselleen. — Anh ấy nói với chính mình.

itseämme— tự chúng tôi (partitive)

Pesemme itsemme. — Chúng tôi tắm cho chính mình.